Wiek XIX w filozofii europejskiej to dominacja myśli niemieckiej. W niej zaś ścierały się dwa podejścia. Jedno nawiązywało do Oświecenia, zwłaszcza do Kanta, stawiając w centrum zainteresowań badawczych rozum jako to uposażenie człowieka, które czyni zeń koronę wszelkiego stworzenia, zwieńczenie bytu, co przekłada się na rozstrzygnięcia w ramach filozofii praktycznej: ujęcie dziejów, społeczeństwa, etyki i polityki. Nurt ten można określić mianem racjonalistycznego. Przeciwstawił mu się nurt zainaugurowany przez Herdera, a rozwijany przez Schopenchauera i Nietzschego, nieco pochopnie określany niekiedy jako irracjonalistyczny. W tym kontekście uważano, iż rozum „pracuje w służbie życia” i z życia czynił naczelną kategorię filozoficzną oraz główny obszar badań filozofii. Praca Andrzeja Przyłębskiego pokazuje oba te nurty, ich genezę oraz ciekawe kontynuacje w filozofii XX wieku.
Prof. dr hab. Leon Miodońsk
SPIS TREŚCI
- Wprowadzenie
- Między empirią i spekulacją – w poszukiwaniu specyfiki poznania filozoficznego. Uwagi na marginesie badań nad filozofia polityczną Kanta i Hegla
- Pojęcie ducha w filozofii niemieckiej. Zarys problemu
- Hegel jako teoretyk i krytyk społeczeństwa obywatelskiego
- Heglowska krytyka Kanta teorii aprioryczności
- Hegel w oczach badeńskich neokantystów
- Historyzacja a priori. Zarys problemu
- Historyzacja Kantowskiego a priori: zdrada czy produktywna kontynuacja filozofii transcendentalnej?
- „Pusta karta w księdze dziejów?” Kant i Hegel o wojnie i pokoju
- Herder jako pionier filozofii życia
- Przeciwko irracjonalności w filozofii. Heinricha Rickerta polemika z filozofią życia
- Czy Rickert był fichteanistą?
- Idea historyzacji a priori w pismach Georga Simmla
- Georga Simmla idea Europy – aktualność pewnej wizji
- Lis zimową porą: Heidegger, Simmel i czas
- Nota bibliograficzna